ŁÓŻKA DLA DZIECI

Czy łóżko Twojego dziecka nadaje się do spania?

PROCESU DORASTANIA NIE MOŻESZ OPÓŹNIĆ - JEDNEGO DNIA TWOJE DZIECI  CHODZĄ  NA  CZWORAKACH  PO  PODŁODZE,  A  NASTĘPNEGO - POTRZEBUJĄ  WIĘKSZEGO ROZMIARU  BUTÓW.  KIEDY  DZIECI  ROSNĄ W TAK SZYBKIM TEMPIE, POTRZEBUJĄ DOBREGO WYPOCZYNKU W NOCY. BRAK DOBREGO, RELAKSUJĄCEGO SNU SPOWODUJE ROZDRAŻNIENIE, BRAK CHĘCI DO PRACY I ROZKOJARZENIE W SZKOLE.

Zaleca się, by już od wczesnego dzieciństwa przestrzegać ustalonego czasu przeznaczonego na odpoczynek w łóżku, co może zminimalizować problemy  w  późniejszym  okresie  rozwoju.  Wraz z nadejściem okresu dojrzewania i zmiany wewnętrznego zegara biologicznego - zmianie ulega także rytm snu. Nastoletni  młodzi  ludzie  są  często  bardziej  ożywieni  i  energiczni pod koniec dnia, a bardziej zmęczeni rano. W ciągu dnia mają zwykle czas wypełniony wieloma różnymi zajęciami - uczęszczają do szkoły, pomagają w domu, prowadzą aktywne życie towarzyskie - gdy przy tym jeszcze nie śpią tyle, ile potrzebują, to często czują się przez cały czas zmęczeni.

Dlaczego dzieci nie mogą spać?

Istnieje wiele czynników mających wpływ na sen u dzieci. Poczynając od warunków panujących w ich sypialni, takich jak zbyt duży hałas czy oświetlenie, albo zbyt wysoka lub zbyt niska temperatura, a kończąc na ważniejszych problemach. Męczące małe dzieci, nocne koszmary, niespokojne sny, moczenie nocne, jak również choroby przewlekłe, takie jak astma - są przyczyną poważnych zaburzeń snu. Jeśli więc dziecko nie może spać spokojnie, to jego rodzice prawdopodobnie także nie będą mogli spać, co prowadzi do narastania stresu w całej rodzinie.

Łóżko naszego dziecka

Łóżko, w którym śpi nasze dziecko, jest również bardzo ważne. Nowe łóżko wraz z materacem jest absolutnie niezbędne dla dorastającego dziecka. Powinno ono gwarantować odpowiednie wsparcie dla ciała, czego nie może zapewnić stary, zdeformowany materac.

Ostatnie badania wykazały, że małe dzieci mogą rosnąć nawet do 1,5cm w ciągu jednej  nocy*  (podczas  snu  produkowany  jest  w  organizmie  hormon  wzrostu). Gdy dzieci dorastają, tempo ich wzrostu maleje, ale większość młodych ludzi ciągle rośnie aż do dwudziestu, dwudziestu paru lat; tak więc wystarczająco duże i dobre jakościowo łóżko jest tak samo ważne dla siedemnastolatków,  jak i dla siedmiolatków.
*Szpital Św. Tomasza, Londyn, 1997 r.

Wiadomo, że łóżko nie zapewniające ciału równomiernego podparcia, może powodować dolegliwości i bóle u dorosłego człowieka. Zgodnie z oświadczeniem brytyjskiego Narodowego Towarzystwa Walki z Bólem Kręgosłupa (National Back Pain Association), młode, giętkie kręgosłupy potrzebują jakościowo dobrego, zapewniającego dobre wsparcie, łóżka tak samo - o ile nie bardziej - aniżeli dorośli. Badania prowadzone przez to Towarzystwo wskazują na  niepokojący wzrost liczby nastolatków, czy nawet małych dzieci, cierpiących na bóle kręgosłupa - być może dlatego, że w dzisiejszych czasach dzieci prowadzą bardziej siedzący tryb życia niż dawniej, gdyż więcej czasu przeznaczają na przesiadywanie przed telewizorem i gry komputerowe niż na sport i zabawy na świeżym powietrzu.

Najnowsze badania brytyjskiej organizacji Sleep Council dowiodły, że w Wielkiej Brytanii 10% rodziców mających dzieci w wieku od 3 do 17 lat daje dzieciom do spania łóżka używane. Można przypuszczać, że łóżko używane nie zapewni właściwego podparcia i komfortu potrzebnego dorastającym dzieciom i może być ryzykowne dla ich zdrowia i prawidłowego rozwoju. Stare łóżko może też nie odpowiadać obecnym standardom bezpieczeństwa przeciwpożarowego, co można względnie łatwo sprawdzić, ponieważ materace, które spełniają tę normę, mają wszytą w powłokę stosowną, biało-niebieską etykietkę informacyjną.

Zaopatrywanie się w łóżko używane nie jest także wskazane ze względów higienicznych. Na przykład,  stary  materac  może  być pełen kurzu i gnieżdżących się w nim roztoczy. Łóżko jest ich ulubionym siedliskiem, ponieważ roztocza lubią się rozwijać w ciepłym, wilgotnym środowisku i żerować głównie na strzępkach starej skóry. Z około 1/2 l wilgoci wydzielanej przez ludzkie ciało w nocy i z blisko 1/2 kg cząsteczek złuszczonej skóry w ciągu roku - większość znajduje się w łóżku, tak więc dzieci muszą rzeczywiście być "w siódmym niebie" śpiąc na starym materacu!

Zostawiane przez roztocza odchody zawierają alergeny, które mogą wywoływać astmę, egzemę i ataki alergii. One to, w rzeczywistości, mogą powodować pierwsze objawy alergiczne. Zważywszy, że w Wielkiej Brytanii odnotowuje się coraz więcej przypadków zachorowań na astmę, szczególnie wśród dzieci, to im więcej rodziców będzie w stanie zrobić coś w dziedzinie profilaktyki tej choroby, tym lepiej.

Zaleca się, aby rodzice zmieniali łóżko dziecka, szczególnie w okresie jego wzrostu. W zależności od potrzeb dziecka może to oznaczać kilkakrotną wymianę łóżka.

Na przykład nastolatek, który niepostrzeżenie urósł do 180 cm, potrzebuje łóżka, na którym jego nogi będą spoczywały na materacu, a nie wystawały poza łóżko!

Pamiętaj, aby najlepiej wykorzystać łóżko pod względem komfortu użytkowania oraz higieny  i  aby  utrzymać materac we wzorowym stanie - odpowiednie obchodzenie się z nim, regularne czyszczenie i jego regularna wymiana jest rzeczą konieczną.

Chodzenie spać o ustalonej porze

Większość małych dzieci dobrze reaguje na  chodzenie spać o ustalonej porze. Odbywa się to zwykle po kolacji, spokojnej zabawie, kąpieli, bajce na dobranoc. Kładzenie dziecka do snu powinno odbywać się mniej więcej o tych samych godzinach każdego wieczoru, chociaż w weekendy można pozwolić dzieciom na trochę późniejsze pójście do łóżka. Rodzice nie powinni spodziewać się, że dzieci będą natychmiast zasypiać, gdy znajdą się w łóżku (ostatecznie większość dorosłych też nie zasypia od razu) i powinno się im pozwolić na cichą zabawę lub czytanie, zanim będą mogły zasnąć.

Większość dzieci do trzeciego roku życia śpi około 12 godzin na dobę. W tym wieku mogą one mieć trudności z zasypianiem, mogą też przeciwstawiać się pójściu do łóżka, ponieważ nie lubią separacji z rodzicami. Zwykle dzieci mają swoją ulubioną zabawkę, z którą łatwiej jest im zasnąć, a włączona lampka nocna pomaga dzieciom, które obawiają się ciemności.

Dzieci w wieku od 4 do 6 lat zwykle śpią w nocy od 10,5 do 11,5 godzin i prawie wszystkie mają pewne trudności z zasypianiem. Często nie chcą iść do łóżek, mogą budzić się w nocy i mieć koszmary senne - wtedy płaczą, wyobrażając sobie coś nierealnego - jakieś potwory, duchy itp. Często boją się ciemności, mogą moczyć się w nocy czy nawet chodzić we śnie. Również tutaj pomaga rutyna - egzekwowanie chodzenia spać o ustalonych godzinach, za pomocą łagodnej perswazji rodziców (i bez nadmiernego dramatyzowania tej kwestii). Rodzice często bardziej się tym  martwią  niż  dzieci, które przypuszczalnie nie będą pamiętać, po przebudzeniu się rano, o tym, co się działo w nocy.
Dzieci w wieku od 6 do 12 lat śpią około 10 godzin w nocy. Mają często problemy ze spaniem, analogiczne do problemów dorosłych - obawy związane ze szkołą, przyjaciółmi czy rodziną. W tym wieku rzadziej występują koszmary senne. Także w tych przypadkach pomocne może okazać się regularne chodzenie spać o tej samej porze.

Większość nastolatków potrzebuje około 8 godzin snu, lecz wielu z nich śpi o wiele krócej, co może powodować natychmiastowe skutki i potencjalnie poważne konsekwencje w postępach w szkole i w przyszłości - na uczelni. Nastolatki mają szczególne problemy - zaczyna się okres dojrzewania, egzaminy, brak pieniędzy, myślenie o przyszłości - rzeczywiście nic dziwnego, że nie mogą spać tyle, ile potrzeba. Rodzice muszą w tym okresie wykazać się dużym zrozumieniem sytuacji, łagodnie wskazując na ważną rolę snu i zachęcając swoje nastoletnie dzieci do rozmów na temat ich problemów.

Bezsenność u dzieci

Bezsenność u dzieci może być spowodowana przez wiele różnych czynników, tak więc rodzice powinni najpierw sprawdzić najbardziej oczywiste z nich, takie jak temperatura, hałas, głód czy pragnienie. Innymi czynnikami wpływającymi na bezsenność są choroby (aktualne lub dopiero rozwijające się), ważne zmiany czy stresujące wydarzenia w rodzinie, wakacje lub jakieś obawy. Rodzice powinni starać  się  rozwiązywać wszelkie problemy będące źródłem niepokoju  swoich dzieci i, jeśli to możliwe, zachęcać je do odpoczynku. Gdy z tego powodu rodzice zaczynają się martwić, powinni razem z dzieckiem udać się do lekarza, aby przekonać się, że nie są to być może problemy poważne.
Po dodaniu  "bezsennemu" dziecku otuchy powinno ono zostać z powrotem umieszczone we własnym łóżku, a nie w łóżku swoich rodziców.

Poniżej wyszczególniamy niektóre najczęściej powtarzające się problemy dzieci ze spaniem i podajemy sposoby ich rozwiązania. Jakąkolwiek metodę postępowania przyjmą rodzice, powinni kontynuować ją co najmniej trzy tygodnie, zanim spróbują wprowadzić coś innego, inaczej nie będzie podstawy, aby przekonać się, jak działa dany sposób postępowania. Dzieciom w wieku około 3 lub 4 lat można oferować  jakieś  nagrody (zabawki, naklejki itp.), gdy odpowiednio reagują na starania rodziców. Ważną rzeczą jest konsekwentne postępowanie, nawet jeżeli nie ma natychmiastowych, widocznych oznak poprawy.

Koszmary nocne

Występujące, od czasu do czasu, koszmary nocne są u dzieci zjawiskiem powszechnym - szczególnie u dzieci do lat siedmiu. Do czynników stymulujących zjawisko koszmarów nocnych u dzieci zaliczyć należy: niestrawność, przeżywanie uczucia strachu (na przykład podczas oglądania przerażających, upiornych programów telewizyjnych  przed  pójściem  do  łóżka),  początek  jakiejś  choroby czy zmartwienia i kłopoty. Jeżeli zaczną pojawiać się nocne koszmary, rodzice powinni zwrócić uwagę na to, czy dziecko chodzi spać o ustalonych godzinach, by zobaczyć, czy coś w tym względzie nie wymaga zmiany.

Kiedy dziecko doświadcza koszmaru nocnego, nie powinno się go wówczas budzić ale należy raczej przemawiać do niego w sposób łagodny i spokojny. Dziecko może spać dalej; jeśli się obudzi, może nie wiedzieć, gdzie się znajduje i coś nieskładnie mamrotać. Staraj się uspokoić je, gdy się obudzi, pozwól mu na oddanie moczu i daj łyk wody do popicia, zanim pójdzie z powrotem spać. Rano spróbuj dowiedzieć się, co było przyczyną niepokoju u dziecka.

Nocne moczenie się

Około 15% spośród wszystkich 5-letnich dzieci i 5% spośród wszystkich dzieci 10-letnich moczy się w nocy. A około 60% dzieci, które moczą się w nocy - to chłopcy. Do rzadkości należą medyczne przyczyny tej dolegliwości. Czynniki genetyczne odgrywają tu ważna rolę - dziecko jest bardziej skłonne do moczenia się w nocy, jeśli jego rodzice (lub któreś z jego rodziców) miało wcześniej tę dolegliwość. Terapia składa się z ćwiczenia kontrolowania pęcherza moczowego i metod okolicznościowych - takich jak urządzenie sygnalizujące, które obudzi dziecko, gdy tylko zacznie ono oddawać mocz.

Lunatyzm

Mniej więcej jedno na dziesięcioro dzieci pomiędzy 5. a 12. rokiem życia co najmniej raz chodzi we śnie; 6% chodzi we śnie raz w tygodniu lub częściej. Zwykle jest to pewna faza, przez jaką przechodzi w swoim życiu dziecko, i rzadko ma ona podłoże medyczne. Chłopcy częściej chodzą we śnie niż dziewczęta. Lunatyka nie należy budzić. Rodzic powinien wówczas przyprowadzić dziecko do jego łóżka. Naturalnie, jeśli potencjalnie istnieje jakieś   fizyczne   niebezpieczeństwo,   to   dziecko   należy   spokojnie   rozbudzić i zabezpieczyć otoczenie (na przykład przez wstawienie barierki na górnych stopniach schodów).

Bezsenność powodowana chorobą

Astma i egzema mogą regularnie  powodować  budzenie  się  dzieci w nocy. Zgodnie z ostatnimi badaniami, o publikowanymi w czasopiśmie The European Respiratory Journal, ludzie cierpiący na astmę są dwa razy bardziej narażeni na problemy ze snem niż nie-astmatycy. Astmatycy mogą zauważyć, że ich dolegliwości astmatyczne nasilają się w nocy - mogą oni doświadczać trudności w oddychaniu, kaszleć lub sapać - co sprawia im trudności ze spaniem. Uważa się, że odchody roztoczy lęgnących się w kurzu, szczególnie w materacach, są czynnikiem sprawczym tych dolegliwości. Rodzice powinni sprawdzić w obecności lekarza, czy dziecko w nocy prawidłowo  używa swojego  inhalatora.  Właściwe  czyszczenie  oraz wymiana łóżek i pościeli jest ważną rzeczą: stosowanie specjalnej, ochronnej, dającej się prać pościeli i poszewek na poduszki oraz regularna wymiana pościeli może w tym przypadku także pomóc.

Egzema powoduje zakłócenia snu, głównie z powodu uczucia swędzenia i pieczenia, które  towarzyszą tej  dolegliwości.  Utrzymywanie  niskiej  temperatury  powietrza w sypialni i używanie pościeli zrobionej z bawełny może przynieść ulgę w swędzeniu. Rodzice nie powinni stosować biologicznych proszków do prania.

Przeziębienia u dzieci mogą także wpływać na ich sen. Rodzice powinni sprawdzić, czy dziecko ma gorączkę i podać mu paracetamol zgodnie ze wskazaniami lekarza. Oczywiście, gdy zachodzi podejrzenie rozwoju choroby, rodzice dziecka powinni udać się z nim do lekarza.

Alternatywne terapie leczące bezsenność

Niektórzy rodzice uważają terapie alternatywne, czy medycynę komplementarną, za środki pomocne w rozwiązywaniu problemów ze snem u swoich dzieci. Główne terapie tutaj stosowane to aromaterapia, homeopatia, osteopatia, ale również hipnoterapia, kręgarstwo, czy nawet tradycyjna medycyna chińska i akupunktura; uważa się je za środki korzystne.

Wskazówki dotyczące snu  nastolatków

Istnieje kilka praktycznych wskazówek i rad dla rodziców, którzy mogliby pomóc nastolatkom w rozwiązaniu problemów z ich snem. Samo rozmawianie o problemach może pomóc w zdystansowaniu się od nich i zlokalizowaniu ich w pewnej perspektywie: Rodzice nie powinni również przejmować się tym, że ich nastoletnie dzieci śpią dłużej w weekendy, odrabiając stracone godziny snu w ciągu tygodnia.

Łóżko dziecka

Kiedy małe dziecko wyrasta ze swojego łóżeczka dziecięcego, jest ono w dalszym ciągu zbyt młode, aby spać w dużym, przeznaczonym dla dorosłych, łóżku. Lepiej jest wypełnić tę lukę łóżkiem dziecięcym czy jakimś mniejszym łóżkiem, które nie będzie zbyt duże dla dziecka i nie będzie przytłaczać go swoim rozmiarem.